„Samkeppnin læðist alltaf aftan að manni“
Ari Edwald, framkvæmdastjóri Samtaka atvinnulífsins, flutti erindi á fundi Stjórnvísi um samruna og yfirtökur og fjallaði erindi Ara um hagsmuni fyrirtækja og þjóðfélags. Ari lagði á það lykiláherslu í erindi sínu að stærð fyrirtækja sem slík væri ekki lykilatriði gagnvart samkeppni á markaði. Það sem skipti megin máli væri að ekki væru til staðar aðgangshömlur eða önnur bjögun á markaði, og að samkeppnisyfirvöld ættu að vinna markvisst gegn misbeitingu á markaðsráðandi stöðu og ólögmætu samráði þannig að bann við slíku væri virkt. Ari sagði Samtök atvinnulífsins styðja Samkeppnisstofnun í þeirri vinnu.
Ótrúlegur fjöldi ákvarðana um samrunabann
Ari sagði Samkeppnisstofnun leggja of mikla áherslu á
stærð fyrirtækja. Hann rakti lauslegan samanburð á fjölda
samrunamála og bannákvarðana samkeppnisyfirvalda á Norðurlöndunum.
Þar kæmi í ljós að hérlendis hefði samruni fyrirtækja tvisvar verið
bannaður á tímabilinu 2000-2001, en í Finnlandi hefði á sama tíma
einn samruni verið bannaður. Þá hefðu engir samrunar verið bannaðir
í Svíþjóð, Noregi og Danmörku á árinu 2001. Sagði Ari það vera
algert neyðarúrræði að handstýra með þessum hætti uppbyggingu
atvinnulífsins og að ekki ætti að grípa til þess nema veruleg
takmörkun væri á markaðsaðgangi. Handstýring uppbyggingar
atvinnulífs á síkvikum markaði myndi með tímanum reynast gagnslaus
iðja líkt og verðlagsákvæði forðum, enda "læddist samkeppnin alltaf
aftan að mönnum" líkt og það hefði verið orðað.
Viðmiðanir alltof lágar hér
Ari fjallaði m.a. um þjóðhagslegar afleiðingar forúrskurðar um bann
við samruna Landsbanka og Búnaðarbanka á grundvelli bréfs
Íslandsbanka til einkavæðingarnefndar, en rekstrarkostnaður
íslenska bankakerfisins er um 2 prósentustigum hærri en í
nágrannalöndunum. Ástæðan er að mati Íslandsbanka smáar einingar og
dýrt útibúanet. Tvö prósent af vergri landsframleiðslu eru um 15
milljarðar króna sem þannig "tapast" á ári vegna hamla gegn
hagræðingu í greininni. Ari sagði það mjög til efs að rök væru
fyrir að horfa til hlutfalls af þjóðarframleiðslu við ákvörðun
viðmiðana varðandi tilkynningaskyldan samruna, t.d. í ljósi
alþjóðlegrar samkeppni. En jafnvel ef málið væri skoðað út frá
þeirri forsendu kæmi í ljós að mörkin væru um helmingi lægri hér en
t.d. í Danmörku og greinilega alltof lág.
Ekki að trufla samkeppnisstöðu
Ari ítrekaði áherslu sína á að samkeppniseftirlit ætti að vinna
gegn misnotkun á markaðsráðandi stöðu með ströngu og virku aðhaldi.
Það ætti hins vegar ekki að trufla samkeppnisstöðu eða stýra
uppbyggingu atvinnulífsins og hamla gegn hagræðingu. Opinber
stofnun hefði enda takmarkaða möguleika á að sjá fyrir viðbrögð
markaðarins.
