Bætum lífskjörin!
Á aðalfundi Samtaka atvinnulífsins kynnti Ari Edwald, framkvæmdastjóri samtakanna, skýrsluna Bætum lífskjörin!, nýja skýrslu samtakanna um leiðir til að bæta lífskjörin í landinu með kerfisumbótum. Í henni er fjallað um reglubyrði og opinbert eftirlit, vinnumarkaðinn, matvælaverð og landbúnaðarkerfið, heilbrigðiskerfið, menntakerfið og tengsl þessara sviða við efnahagsstefnu, einkavæðingu og atvinnufrelsi.
Ari sagði bætt lífskjör í landinu í raun vera höfuðmarkmið Samtaka atvinnulífsins. Tilefni skýrslunnar tengdist hins vegar því að hlutfall launa af landsframleiðslu þyrfti að lækka og því væri nauðsynlegt að auka verðmætasköpun og framleiðni, lækka kostnað og minnka sóun.
Innra eftirlit og umbun fyrir notkun vottaðra
gæðakerfa
Ari sagði eftirlitsiðnaðinn íþyngja atvinnulífinu. Auka þyrfti
áherslu á innra eftirlit og umbuna fyrirtækjum fyrir að styðjast
við vottuð gæðakerfi. Hann greindi frá því að samkvæmt samantekt
væru bein gjöld atvinnulífsins vegna eftirlitsiðnaðar 1,6
milljarðar króna á ári og hefðu hækkað um 30% á tíum árum, að
núvirði. Heildarkostnaðurinn væri hins vegar mun hærri, enda þyrftu
t.d. mörg fyrirtæki að hafa sérstakt starfsfólk vegna hans.
Heildarkostnaður samfélagsins vegna eftirlitsiðnaðarins gæti verið
á bilinu 15 til 40 milljarðar króna á ári, ef viðmið ESB væru
yfirfærð á Ísland, og því eftir miklu að slægjast í
hagræðingarskyni.
Tvískiptur vinnumarkaður
Ari fjallaði um mikilvægi sveigjanleika á vinnumarkaði og um
tvískiptingu íslensks vinnumarkaðar, í almennan og opinberan. Sagði
hann opinberan vinnumarkað stífan og ósveigjanlegan í anda þess
þýska á meðan sá almenni væri sveigjanlegur í anda þess
engilsaxneska. Þá væru ýmis réttindi mun meiri á opinberum
vinnumarkaði, svo sem lífeyrir, orlof, uppsagnarvernd og
veikindaréttur. Á undanförnum árum hefðu svo laun hækkað mun meira
á opinberum vinnumarkaði en á almennum og því væri svo komið að
vinnumarkaðurinn væri í vaxandi mæli tvískiptur og lítið flæði þar
á milli. Þessi tvískipting ylli óskilvirkni og væri mikilvæg
röksemd fyrir ágæti útboða og einkarekstrar.
Lægra matvælaverð og kostir samkeppni í heilbrigðiskerfi
og menntakerfi
Ari sagði innlendar landbúnaðarvörur meginorsök hærra matvælaverðs
hérlendis en í nágrannalöndunum. Veruleg umskipti væru framundan á
alþjóðavettvangi og aukin hagkvæmni á þessu sviði væri skilvirk
leið að bættum lífskjörum. Þá fjallaði hann um gríðarlegan
útgjaldavöxt í heilbrigðiskerfinu þar sem nauðsynlegt væri að læra
af nágrannalöndunum og taka upp breyttar fjármögnunarleiðir og nýta
kosti samkeppni og einkarekstrar. Hérlendis er hlutfall opinberra
útgjalda til heilbrigðismála það næst hæsta innan OECD, sem
hlutfall af landsframleiðslu, þrátt fyrir hagstæða
aldurssamsetningu þjóðarinnar. Betri nýting fjármuna hlyti að verða
höfuðviðfangsefni heilbrigðisgeirans á næstu árum, til að sporna
gegn hækkandi skattbyrði þjóðarinnar.
Góður árangur af samkeppnis- og þjónustuvæðingu háskólastigsins gefur að sögn Ara tóninn fyrir önnur skólastig. Hann minnti á það stefnumið SA að útskrifa ætti nemendur tveimur árum fyrr úr framhaldsskóla, en þjóðhagsleg hagkvæmni þess hefur verið metin á níu milljarða króna á ári fyrst í stað sem síðan færi vaxandi.
Sjá skýrsluna Bætum lífskjörin! (pdf-form)
